Rozwód z cudzoziemcem

Rozwód z cudzoziemcem –

jak wygląda i na co zwrócić uwagę?

Planujesz rozwód z obcokrajowcem i zastanawiasz się, z jakimi formalnościami
może się to wiązać? 
Rozwód nigdy nie jest łatwą decyzją, a jeśli w grę wchodzi małżeństwo z osobą z innego kraju, cała procedura może wydawać się jeszcze bardziej złożona. Rozwód z obcokrajowcem wymaga nie tylko emocjonalnego przygotowania, ale także dobrej orientacji w obowiązujących przepisach i formalnościach.

Jurysdykcja rozwodowa – czyli kiedy polski sąd może orzekać o rozwodzie

Zanim złożysz pozew, warto ustalić, czy sprawę można przeprowadzić w Polsce.
Zgodnie z przepisami Prawa prywatnego międzynarodowego z 4 lutego 2011 r., polskie sądy są właściwe do rozpoznawania spraw o rozwód, jeśli choć jeden z małżonków ma miejsce zamieszkania w Polsce lub jest obywatelem polskim.
To podstawowa zasada, od której zależy, czy w ogóle możliwe będzie wszczęcie postępowania rozwodowego w naszym kraju.

Kiedy można wnieść pozew o rozwód w Polsce?

Aby sąd w Polsce mógł rozpatrzyć sprawę, trzeba spełnić określone warunki. Wystarczy, że jedno z małżonków ma miejsce zamieszkania na terytorium Polski lub posiada polskie obywatelstwo.
W praktyce:

• jeśli powód (osoba składająca pozew) jest obywatelem Polski, wystarczy,

• że mieszka w Polsce co najmniej sześć miesięcy przed złożeniem pozwu,

• jeśli powodem jest cudzoziemiec, musi wykazać, że przebywa w Polsce nieprzerwanie od co najmniej roku.

Warto też pamiętać, że dla sądu liczy się faktyczne miejsce zamieszkania, a nie adres zameldowania. Zamieszkanie oznacza, że dana osoba rzeczywiście żyje w danym miejscu – tam prowadzi gospodarstwo domowe, pracuje, a więc ma swoje centrum życiowe.

Innymi słowy – jeśli oboje małżonkowie są cudzoziemcami, ale żadne z nich nie mieszka w Polsce, rozwód w naszym kraju nie będzie możliwy.

Jakie prawo obowiązuje przy rozwodzie z obcokrajowcem?

W przypadku małżeństw międzynarodowych pojawia się często pytanie: według jakiego prawa sąd rozpatrzy rozwód – polskiego czy zagranicznego?
Co do zasady, sąd stosuje prawo kraju, w którym małżonkowie mieli ostatnie wspólne miejsce zamieszkania, o ile przynajmniej jedno z nich nadal tam mieszka.
Jeśli jednak Polak rozwodzi się z cudzoziemcem, z którym nigdy po ślubie nie mieszkał w Polsce, sąd może zastosować prawo kraju pochodzenia współmałżonka, zwłaszcza jeśli małżonkowie wspólnie mieszkali w jego ojczyźnie po zawarciu małżeństwa.
W większości przypadków jednak, jeśli postępowanie toczy się przed polskim sądem, stosuje się prawo polskie – w szczególności w kwestiach dotyczących winy,
opieki nad dziećmi czy alimentów.

Uznanie zagranicznego wyroku rozwodowego w Polsce

Zdarza się, że jeden z małżonków uzyskał rozwód poza granicami Polski.
Aby był on skuteczny w naszym kraju, trzeba go uznać przez polskie organy.

• Wyroki rozwodowe wydane w państwach Unii Europejskiej po 1 maja 2004 roku są automatycznie uznawane, ale wymagają zarejestrowania w Urzędzie Stanu Cywilnego.

• Wyroki sprzed 2004 r. lub pochodzące spoza UE (np. ze Stanów Zjednoczonych, Ukrainy, Norwegii) muszą zostać zatwierdzone przez sąd okręgowy w Polsce.

Dopiero po takiej procedurze rozwód uzyskany za granicą wywołuje skutki prawne
w Polsce – np. umożliwia ponowne zawarcie małżeństwa.

Jak złożyć pozew o rozwód z cudzoziemcem?

Pierwszym formalnym krokiem jest złożenie pozwu o rozwód do sądu okręgowego właściwego dla miejsca zamieszkania małżonków.
Jeśli nie mieli oni wspólnego miejsca zamieszkania w Polsce, pozew kieruje się do sądu właściwego dla miejsca zamieszkania pozwanego.

Co musi zawierać pozew rozwodowy?

• dane sądu, do którego jest kierowany,

• dane osobowe obu stron (imię, nazwisko, adres, PESEL lub numer paszportu),

• datę i miejsce zawarcia małżeństwa,

• opis przyczyn rozpadu pożycia,

• propozycje dotyczące opieki nad dziećmi, alimentów i ewentualnego podziału majątku,

• dowód uiszczenia opłaty sądowej w wysokości 600 zł,

• wniosek o tłumacza przysięgłego, jeśli małżonek nie zna języka polskiego.

Do pozwu należy dołączyć odpis aktu małżeństwa i – w razie potrzeby – akty urodzenia dzieci. Wszystkie dokumenty w języku obcym muszą być przetłumaczone przez tłumacza przysięgłego.

Doręczenie pozwu małżonkowi przebywającemu za granicą

Po złożeniu pozwu sąd musi doręczyć go drugiej stronie. Jeśli współmałżonek mieszka za granicą, wysyłka odbywa się zgodnie z Konwencją Haską o doręczaniu dokumentów sądowych.
Jeżeli nie jest znane miejsce pobytu małżonka albo unika on odbioru przesyłki, sąd może ustanowić kuratora, który będzie go reprezentował w sprawie.

Jak przebiega sprawa rozwodowa?

Rozprawa rozwodowa z cudzoziemcem przebiega w zasadzie tak samo, jak w przypadku rozwodu między Polakami. Podczas rozprawy sąd przesłuchuje strony, świadków
i analizuje przedstawione dowody. W razie potrzeby może też powołać biegłych specjalistów – na przykład psychologów rodzinnych, gdy w grę wchodzi opieka nad dziećmi.
Jeśli cudzoziemiec nie zna języka polskiego, sąd zapewnia tłumacza. Gdy małżonek mieszka za granicą, nie musi być obecny osobiście – może działać przez swojego pełnomocnika oraz brać udział w rozprawie w trybie zdalnym (Sąd wysyła link do wideokonferencji).

Orzekanie o winie i skutki wyroku

Na podstawie zebranych dowodów sąd może:

• orzec rozwód z winy jednego z małżonków,

• stwierdzić winę obu stron,

• lub wydać wyrok bez orzekania o winie, jeśli oboje małżonkowie tego chcą.

Wyrok rozwodowy staje się prawomocny po 7 dniach od ogłoszenia, o ile żadna ze stron nie wniesie wniosku o uzasadnienie, a następnie apelacji.

Majątek, alimenty i kwestie finansowe po rozwodzie

Rozwód z cudzoziemcem często wiąże się z koniecznością uregulowania spraw finansowych – zwłaszcza jeśli jedna ze stron pozostaje za granicą.

Podział majątku

Zgodnie z polskim prawem, majątek nabyty w trakcie małżeństwa stanowi wspólną własność małżonków. Podział może zostać dokonany podczas sprawy rozwodowej tylko wtedy, gdy obie strony są zgodne co do jego sposobu. Jeśli nie ma porozumienia, konieczne będzie osobne postępowanie po rozwodzie.

Alimenty

W przypadku dzieci pozostających pod opieką jednego z rodziców, sąd ustala obowiązek alimentacyjny drugiego z nich. Wysokość alimentów zależy od możliwości finansowych rodzica oraz rzeczywistych potrzeb dziecka.

***

Rozwód z cudzoziemcem wymaga szczególnej wiedzy i doświadczenia. Nasza kancelaria oferuje kompleksową pomoc prawną w tego typu sprawach – od przygotowania pozwu, po reprezentację przed sądem i uregulowanie kwestii majątkowych. Zapraszamy do kontaktu i współpracy.

Adwokat

Patrycja Zielińska